Czym jest otyłość?

Czym są otyłość i nadwaga? Kiedy możemy o nich mówić?

Prawidłową wagę od nadwagi i otyłości tradycyjnie rozróżniamy na podstawie wskaźnika BMI.

Wskaźnik BMI to stosunek masy ciała liczonej w kg do wzrostu mierzonego w metrach, a następnie podniesionego do kwadratu. Jeśli uzyskana wartość wynosi mniej niż 25 kg/m2, ale więcej niż 18,5 kg/m2, mówimy o prawidłowej masie ciała. Nadwaga, stan przed otyłością, mieści się w przedziale 25-29,9 kg/m2. To ostatni moment na wprowadzenie zmian w trybie życia, gdyż ten nieleczony stan prowadzi zwykle do choroby, którą nazywamy otyłością. Wyróżniamy jej 3 stopnie:

  • Pomiędzy 30 a 34,9 BMI – otyłość 1°
  • Pomiędzy 35 a 39,9 BMI – otyłość 2°
  • Powyżej lub równo 40 BMI – otyłość 3°, olbrzymia

Drugim, często branym pod uwagę kryterium diagnostycznym jest pomiar obwodu talii. O, najbardziej niebezpiecznej, otyłości trzewnej będziemy mówić wtedy, gdy dla:

  • Kobiet wynik wyniesie ponad 80 cm
  • Mężczyzn wynik wyniesie ponad 94 cm

Dlaczego otyłość nazywamy epidemią XXI wieku?

Otyłość, traktowana jeszcze niekiedy przez opinię publiczną jako zaniedbanie czy kwestię estetyczną, została wpisana przez WHO (Światową Organizację Zdrowia) na listę chorób przewlekłych już w 1996 roku. Według statystyk, od lat 70. XX w. liczba osób zmagających się z otyłością powiększyła się 3-krotnie. Trudno uwierzyć, że obecnie w światowej populacji aż 39% osób zmaga się z tą chorobą. Duży odsetek stanowią dzieci i nastolatkowie. W USA i Wielkiej Brytanii 30% ludzi jest otyłych, natomiast w Polsce problem nadwagi dotyczy ok. 50% kobiet i ponad 60% mężczyzn, z czego ponad 25% mężczyzn i ok. 20% kobiet choruje na otyłość. W ciągu ostatniego dziesięciolecia podwoiła się liczba dzieci z nadwagą w Polsce, więc teraz 1/5 chłopców oraz dziewcząt w naszym kraju mierzy się z nadwagą lub otyłością. Bez odpowiedniej terapii będą oni chorymi dorosłymi.

Dlaczego otyłość jest chorobą śmiertelną?

Według danych udostępnionych przez WHO, ok. 3,4 mln dorosłych umiera z powodu powikłań związanych z nadwagą lub otyłością. To jeszcze nic. Ta sama organizacja szacuje, że w 2020 r. 2/3 wszystkich problemów zdrowotnych będzie dotyczyło otyłości i jej następstw.

Prof. dr hab. n. med. Mariusz Wyleżoł, chirurg bariatra, mówi wprost: „Wyniki badań naukowych wyraźnie wskazują, że otyłość zwiększa ryzyko przedwczesnej śmierci. Dzieje się tak za sprawą licznych powikłań, do których rozwoju prowadzi właśnie otyłość. Wśród najczęstszych należy wymienić cukrzycę typu 2 czy też nadciśnienie tętnicze. I są to fakty coraz częściej znane. Mam jednak wrażenie, że brak jest w społeczeństwie nadal wiedzy, że otyłość zwiększa częstość występowania nowotworów złośliwych, i to aż o 40%”.

Na co wpływają nadwaga i otyłość?

Otyłość i nadwaga to podstępnie rozwijające się oblicza tej samej przewlekłej choroby, która ma tendencję do nawrotów oraz powikłań, a ponadto negatywnie wpływa na praktycznie wszystkie aspekty zdrowotne. Nie wolno na nią patrzeć jedynie z punktu widzenia estetycznego czy społecznego. Ta przewlekła choroba dewastuje zdrowie i życie chorego, a także jego otoczenia. W większości przypadków rozwija się po cichu do momentu, gdy przestają działać mechanizmy kompensacyjne organizmu, i niejednokrotnie objawia się jako zespół powikłań. Co więcej, nie ma ona tendencji do samoistnego ustępowania. Aby ją zwalczyć, niezbędne jest prawidłowe leczenie. Dodatkowo, osoby chorujące na otyłość bardzo często spotykają się z niezrozumieniem oraz stygmatyzacją.

Do najczęściej występujących powikłań otyłości należą:

  • pogorszenie stanu zdrowia, jakości życia, a także przedwczesna śmierć,
  • cukrzyca typu 2,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • zaburzenia lipidowe,
  • stłuszczeniowa choroba wątroby,
  • zespół bezdechu w czasie snu,
  • miażdżyca i jej konsekwencje (m.in. choroba wieńcowa, zawał serca, udar mózgu),
  • zmiany zwyrodnieniowe stawów kręgosłupa, biodrowych oraz kolanowych – rozwój niepełnosprawności,
  • zaburzenia płodności i potencji,
  • depresja.

Ważne, że otyłość zwiększa również ryzyko rozwoju wielu nowotworów, np. raka piersi, macicy czy jelita grubego. Otyłość rozpatrywana jako wyzwanie dla systemu, wiąże się z ogromnymi wydatkami finansów publicznych. Globalne dane przedstawiają związane z nią obciążenie w kontekście wydatków na zwalczanie skutków konfliktów zbrojnych i terroryzmu na świecie.

Ciekawe badania i raporty:

„W 2002 r. Międzynarodowa Agencja ds. Badań nad Rakiem (IARC) uznała za naukowy fakt, że nadwaga (wskaźnik masy ciała – BMI 25-29 kg/m2) i otyłość (BMI > 30 kg/m2) wiążą się z podwyższonym ryzykiem zachorowania na raka okrężnicy, gruczolakoraka przełyku, raka piersi po menopauzie, trzonu macicy i nerki. W 2007 r. dodano do tej listy raka trzustki oraz stwierdzono, że otyłość najprawdopodobniej zwiększa ryzyko rozwoju raka pęcherza moczowego”. Źródło: http://onkologia.org.pl/otylosc/

„Okazało się, że wśród osób, które miały stwierdzoną astmę na początku badania, nieco ponad 10 proc. stało się otyłych po upływie dekady. W grupie, w której astmę stwierdzono dopiero po 10 latach od rozpoczęcia badania, odsetek ten wyniósł blisko 8 proc. po upływie kolejnej dekady. Związek między astmą a ryzykiem otyłości był większy u osób, które na astmę zachorowały w wieku dorosłym oraz u tych, u których astma nie miała podłoża alergicznego”. Źródło: http://www.rynekzdrowia.pl/Badania-i-rozwoj/Badania-chorzy-na-astme-narazeni-na-otylosc,187626,11.html

„Otyłość ma negatywny wpływ na kondycję intelektualną – są na to dowody naukowe. Neurobiolodzy z Uniwersytetu Princeton udowodnili, że spore problemy z wagą prowadzą do uszkodzeń w obrębie hipokampu, ograniczając przez to zdolność do uczenia się oraz zapamiętywania informacji”. Źródło: https://zdrowie.radiozet.pl/Medycyna/Wiadomosci/Otylosc-Nadmiar-kilogramow-uszkadza-mozg-i-pamiec.-Nowe-badania

Źródła m.in.: